การให้อาหารสายยาง ใส่สายยางอยู่ในร่างกายนานๆจะเกิดข้อเสียอะไรหรือไม่การใส่สายยางให้อาหารทิ้งไว้ในร่างกายนานๆ (Long-term Tube Feeding) แม้จะเป็นวิธีที่ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับสารอาหารครบถ้วน แต่การมีสิ่งแปลกปลอมอยู่ในร่างกายเป็นเวลานานย่อมส่งผลกระทบและเกิดข้อเสียได้หลายด้านครับ
ผมสรุปข้อเสียและภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยแบ่งตามประเภทของสาย ดังนี้ครับ:
1. ผลกระทบต่ออวัยวะที่สัมผัสสาย (ทางจมูก - NG Tube)
การใส่สายผ่านรูจมูกนานๆ มักเกิดปัญหาในจุดที่สายพาดผ่าน:
แผลกดทับ (Pressure Ulcers): ผนังจมูกหรือปีกจมูกอาจเกิดแผลจากการที่สายยางกดทับนานๆ หากไม่หมั่นเปลี่ยนตำแหน่งติดพลาสเตอร์
เนื้อเยื่ออักเสบ: สายยางอาจทำให้เกิดการระคายเคืองในโพรงจมูก คอหอย และหลอดอาหาร นำไปสู่ภาวะ ไซนัสอักเสบ (Sinusitis) หรือหลอดอาหารอักเสบได้
สายยางแข็งตัว: เมื่อสายยางสัมผัสกับกรดในกระเพาะนานๆ (เกิน 2-4 สัปดาห์) เนื้อยางจะเริ่มแข็งและกรอบ ทำให้ระคายเคืองกระเพาะมากขึ้นและเสี่ยงต่อการหักหรืออุดตัน
2. ผลกระทบต่อระบบทางเดินอาหารและร่างกาย
หูรูดกระเพาะอาหารทำงานลดลง: การมีสายพาดผ่านหูรูดระหว่างหลอดอาหารและกระเพาะอาหาร ทำให้หูรูดปิดไม่สนิท ส่งผลให้ กรดหรืออาหารไหลย้อน (Reflux) ขึ้นมาได้ง่าย เพิ่มความเสี่ยงปอดอักเสบ
การติดเชื้อ: หากรักษาความสะอาดไม่ดีพอ แบคทีเรียอาจสะสมที่ตัวสาย (Biofilm) และเข้าไปสู่ร่างกายได้
ภาวะขาดการกระตุ้นการเคี้ยวกลืน: เมื่อไม่ได้ใช้ปากและลิ้นนานๆ กล้ามเนื้อที่ใช้ในการกลืนจะเริ่มฝ่อ (Atrophy) ทำให้การฝึกกลับมาทานอาหารปกติทำได้ยากขึ้น
3. ผลกระทบต่อทางหน้าท้อง (PEG Tube)
แม้จะสบายกว่าสายทางจมูก แต่หากใส่นานๆ ก็มีข้อควรระวัง:
ปัญหาผิวหนัง: ผิวหนังรอบรูเปิดอาจอักเสบแดง (Granulation tissue) หรือมีการรั่วซึมของน้ำย่อยออกมาซัดผิวหนัง
ภาวะ Buried Bumper Syndrome: คือภาวะที่ตัวล็อกด้านในกระเพาะอาหารถูกเนื้อเยื่อเจริญเติบโตมาคลุมทับ เนื่องจากไม่ได้มีการหมุนหรือขยับสายเป็นเวลานาน
4. ผลกระทบด้านจิตใจและคุณภาพชีวิต
ความรู้สึกไม่สบายตัว: ผู้ป่วยอาจรู้สึกรำคาญ เสียความมั่นใจ หรือรู้สึกหดหู่ที่ต้องมีสายติดตัวตลอดเวลา
การสูญเสียอรรถรส: ผู้ป่วยไม่ได้สัมผัสรสชาติ กลิ่น และผิวสัมผัสของอาหารทางปาก ซึ่งเป็นสุนทรียภาพอย่างหนึ่งของการใช้ชีวิต
📊 ตารางสรุป: สิ่งที่ต้องเฝ้าระวังเมื่อใส่สายนานๆ
อาการที่ต้องสังเกต สิ่งที่ต้องทำ ✅
รูจมูกแดง/มีแผล เปลี่ยนที่ติดพลาสเตอร์ทุก 1-2 วัน และทายาตามแพทย์สั่ง
ท้องอืดบ่อย เช็กว่ามีลมเข้ามากไปไหม หรืออาหารย่อยช้าลงหรือไม่
เจ็บคอ/ระคายเคือง ทำความสะอาดช่องปากบ่อยๆ และจิบน้ำ (หากแพทย์อนุญาต)
สายแข็ง/สีเปลี่ยน ถึงเวลาต้องเปลี่ยนสายเส้นใหม่ (ปกติ NG ทุก 1 เดือน / PEG ทุก 6-12 เดือน)
