วัตถุดิบ สารอาหารต่างๆ สำหรับผู้ป่วยให้อาหารสายยางการเลือกวัตถุดิบสำหรับอาหารสายยาง (Blended Diet) ต้องยึดหลัก "สะอาด-สุก-เนียน" และสารอาหารต้องครบ 5 หมู่ในสัดส่วนที่เหมาะสมกับโรคของผู้ป่วยครับ
นี่คือรายการวัตถุดิบแยกตามกลุ่มสารอาหารที่นิยมและปลอดภัยที่สุดครับ:
1. แหล่งโปรตีน (Protein)
เน้นสร้างกล้ามเนื้อและซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ
ไข่ขาวต้มสุก: 🏆 (ดีที่สุด) เพราะย่อยง่ายและสะอาดที่สุด แนะนำให้ใช้เฉพาะไข่ขาวเพื่อคุมคอเลสเตอรอล
อกไก่ (นึ่งสุก): ให้โปรตีนสูงและไม่มีไขมันปนมาก ปั่นแล้วเนียนง่าย
เนื้อปลาขาว: เช่น ปลาช่อน ปลากะพง (นึ่งสุก) มีโอเมก้า 3 ช่วยลดการอักเสบ แต่ต้องระวังเรื่องก้างอย่างเข้มงวด
2. แหล่งคาร์โบไฮเดรต (Carbohydrate)
เน้นพลังงานหลักของร่างกาย
ฟักทองต้ม: ช่วยให้อาหารมีสีเหลืองสวย เนื้อลื่นปั่นง่าย ย่อยง่าย และช่วยบำรุงสายตา
ข้าวขาวสุก: ควรต้มจนเปื่อยก่อนนำไปปั่น ข้าวขาวจะย่อยง่ายกว่าข้าวกล้องในผู้ป่วยที่ลำไส้เคลื่อนตัวช้า
กล้วยน้ำว้า (สุก): ให้พลังงานเร็ว มีโพแทสเซียม แต่ไม่ควรใช้กล้วยที่ยังไม่สุกดีเพราะจะทำให้ท้องผูก
3. แหล่งไขมัน (Fat)
ช่วยให้พลังงานเข้มข้นและช่วยการดูดซึมวิตามิน
น้ำมันรำข้าว / น้ำมันถั่วเหลือง: มีกรดไขมันไม่อิ่มตัวที่ดีต่อหัวใจ
MCT Oil (สกัดจากน้ำมันมะพร้าว): เป็นไขมันที่ร่างกายดูดซึมไปใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องพึ่งน้ำดีมากนัก เหมาะกับผู้ป่วยที่ย่อยไขมันยาก
4. แหล่งวิตามินและใยอาหาร (Vitamins & Fiber)
ช่วยระบบขับถ่ายและภูมิคุ้มกัน
ผักกาดขาว / ตำลึง: เป็นผัก "ฤทธิ์เย็น" ย่อยง่าย ไม่ทำให้ท้องอืด (ควรใช้เฉพาะส่วนใบ)
แครอทต้ม: มีเบต้าแคโรทีนสูง ช่วยป้องกันการติดเชื้อ
📊 ตารางสรุปสารอาหารที่ควรได้รับ (ต่อวัน)
กลุ่มผู้ป่วย สารอาหารที่ต้องเน้น วัตถุดิบแนะนำ
ติดเตียง/มีแผล โปรตีนสูง เพิ่มไข่ขาว, อกไก่
ท้องผูกบ่อย ใยอาหารสูง ผักกาดขาวปั่น, กล้วยสุก
ท้องอืดง่าย ย่อยง่าย/ไขมันต่ำ ฟักทอง, เนื้อปลา, MCT Oil
ต้องการพลังงานสูง ไขมันดีและแป้ง น้ำมันรำข้าว, เพิ่มปริมาณข้าว
🚫 วัตถุดิบที่ "ห้ามใส่" หรือควรหลีกเลี่ยง
ผักที่ทำให้เกิดแก๊ส: กะหล่ำปลี, บรอกโคลี, ถั่วฝักยาว (จะทำให้ผู้ป่วยปวดท้อง แน่นท้อง)
เนื้อสัตว์ที่มีเอ็น/พังผืด: เช่น เนื้อวัว เนื้อหมูส่วนติดมัน เพราะปั่นไม่ละเอียดและจะไปอุดตันสายยาง
น้ำผึ้ง/นมวัว: หากไม่มั่นใจความสะอาดหรือการย่อย อาจทำให้ท้องเสียรุนแรงได้
⚠️ ข้อสำคัญในการเตรียม
สุก 100%: วัตถุดิบทุกอย่างต้องผ่านความร้อนจนสุกเละ
กรอง 2 ชั้น: ใช้กระชอนตาถี่ที่สุดกรองเอาเศษใยผักหรือเอ็นไก่ออก เพื่อป้องกันสายตัน
ความสะอาด: ล้างมือและลวกอุปกรณ์ด้วยน้ำร้อนทุกครั้งก่อนเริ่มปั่น
